بیوتکنولوژی گیاهان دارویی و داروهای گیاهی

استفاده از ترکیبات دارویی مشتق از گیاهان، نه تنها قدمت زیادی دارد، بلکه به‌دلیل عوارض جانبی بی‌شمار داروهای شیمیایی از یک‌سو و نارسایی‌های متعدد طب نوین در درمان برخی از بیماری‌ها با گذشت زمان، بار دیگر پرورش و تولید گیاهان دارویی با رشد قابل‌توجهی روبرو شده‌است. در تحقیق حاضر سعی شده است تا ضمن معرفی برخی از روش‌های بیوتکنولوژیک مورد استفاده در شناسایی و تولید گیاهان دارویی، اهمیت اقتصادی متابولیت‌های دارویی مشتق از این گیاهان و ارزش بالای آنها برای کشورهایی همچون ایران که دارای تنوع بالایی از گیاهان دارویی هستند مشخص شود.
● مقدمه
سابقه استفاده از گیاهان دارویی به زمان‌های بسیار دور برمی‌گردد؛ به‌طوری‌که حتی در کتب قدیمی مانند انجیل و کتاب مقدس باستانی هند (ودا(. استفاده از برخی گیاهان در درمان بیماری‌ها توصیه شده است. اما قدمت استفاده از گیاهان دارویی، به‌معنی روند رو به کاهش آن در دنیای مدرن امروزی نیست. امروزه در جوامع صنعتی و در بسیاری از کشورهای پیشرفته و درحال توسعه، استفاده از طب سنتی و گیاهان دارویی برای حفظ سلامتی، به‌دلیل افزایش اعتماد مردم به استفاده از این گیاهان، بسیار چشمگیر است.
طبق برآوردی که توسط سازمان بهداشت جهانی ( WHO ) صورت گرفته است، بیش از ۸۰ درصد مردم جهان (نزدیک به ۵ میلیارد نفر)‌، برای درمان بیماری‌ها هنوز از داروهای گیاهی استفاده می‌کنند. تقریباً یک چهارم داروهای تهیه‌شده‌ دنیا دارای منشأ گیاهی هستند که یا مستقیماً از گیاهان عصاره‌گیری شده‌اند و یا بر اساس ترکیب گیاهی،‌ مدوله و سنتز شده‌اند. کار بر روی طب سنتی و استفاده از گیاهان دارویی، در سراسر جهان و به‌خصوص هند، ژاپن، پاکستان، سریلانکا و تایلند در دست انجام می‌باشد. در اروپا و در کشورهایی از قبیل آلبانی، بلغارستان، کرواسی، فرانسه، آلمان، مجارستان، هلند، اسپانیا و انگلستان و همچنین ترکیه، حدود ۱۵۰۰ گونه از گیاهان دارویی و معطر مورد استفاده قرار گرفته و در حدود ۱۴۰۰ محصول گیاهی در اروپا و ایالات متحده تولید می‌شود. در حدود ۲۵ درصد از داروهای تجویزشده در ایالات متحده، حاوی حداقل یک ترکیب فعال گیاهی هستند. در چین، فروش داروهای سنتی در طول ۵ سال اخیر دو برابر شده است. در هند نیز صادرات گیاهان دارویی نسبت به سال‌های قبل سه برابر شده است. تعداد زیادی از فرآورده‌های دارویی مشهور از گیاهان بدست می‌آیند. مثلاٌ، معمول‌ترین مسکن، یعنی (آسپرین)‌ از گونه‌های بید Salix و Spiraea به‌دست می‌آید. همچنین داروهای ضد سرطانی چون Paclitaxel و Vinblastine فقط از منابع گیاهی حاصل می‌شوند.
بنابراین استفاده از روش‌های بیوتکنولوژیک به‌منظور تکثیر و افزایش توان ژنتیکی گیاهان دارویی و همچنین شناسایی سریع‌تر و دقیق‌تر ژنوتیپ‌هایی که فرآورده بیشتری تولید می‌کنند، می‌تواند بسیار مفید و از لحاظ تجاری سودآور باشد. در مطلب حاضر، روش‌های مختلف بیوتکنولوژیک که می‌توانند در زمینه افزایش بهره‌وری گیاهان دارویی به‌کار روند معرفی خواهند شد.
● کاربردهای ” کشت بافت ” در زمینه گیاهان دارویی
یکی از بخش‌های مهم بیوتکنولوژی “کشت بافت” است که کاربردهای مختلف آن در زمینه گیاهان دارویی، از جنبه‌های مختلفی قابل بررسی است:
۱) باززایی در شرایط آزمایشگاهی ( In-Vitro Regeneration ):
تکثیر گیاهان در شرایط آزمایشگاهی، روشی بسیار مفید جهت تولید داروهای گیاهی باکیفیت است. روش‌های مختلفی برای تکثیر در آزمایشگاه وجود دارد که از جمله‌ آنها، ریزازدیادی است. ریزازدیادی فواید زیادی نسبت به روش‌های سنتی تکثیر دارد. با ریزازدیادی می‌توان نرخ تکثیر را بالا برد و مواد گیاهی عاری از پاتوژن تولید کرد. گزارش‌های زیادی در ارتباط با بکارگیری تکنیک ” کشت بافت ” جهت تکثیر گیاهان دارویی وجود دارد. با این روش برای ایجاد کلون‌های گیاهی از تیره لاله در مدت ۱۲۰ روز بیش از ۴۰۰ گیاه کوچک همگن و یک شکل گرفته شد که ۹۰ درصد آنها به رشد معمولی خود ادامه دادند. برای اصلاح گل انگشتانه، از نظر صفات ساختاری، مقدار بیوماس، میزان مواد مؤثره و غیره با مشکلات زیادی مواجه خواهیم شد ولی با تکثیر رویشی این گیاه از راه کشت بافت و سلول، می‌توان بر آن مشکلات غلبه نمود. چنان‌که مؤسسه گیاهان دارویی بوداکالاز در مجارستان از راه کشت بافت و سلول گل انگشتانه موسوم به آکسفورد، توانست پایه‌هایی کاملاٌ همگن و یک شکل از گیاه مذکور به‌دست آورد. از جمله گیاهان دیگر می‌توان موارد زیر را نام برد:
ـ Catharanthus roseus
ـ Cinchona ledgeriana
ـ Digitalis spp
ـ Rehmannia glutinosa
ـ Rauvolfia serpentina
ـ Isoplexis canariensis 
۲) باززایی از طریق جنین‌‌زایی سوماتیک )غیرجنسی):
تولید و توسعه مؤثر جنین‌های سوماتیک، پیش‌نیازی برای تولید گیاهان در سطح تجاری است. جنین‌زایی سوماتیک فرآیندی است که طی آن گروهی از سلول‌ها یا بافت‌های سوماتیک، جنین‌های سوماتیک تشکیل می‌دهند. این جنین‌ها شبیه جنین‌های زیگوتی (جنین‌های حاصل از لقاح جنسی) هستند و در محیط کشت مناسب می‌توانند به نهال تبدیل شوند. باززایی گیاهان با استفاده از جنین‌زایی سوماتیک از یک سلول، در بسیاری از گونه‌های گیاهان دارویی به اثبات رسیده است. بنابراین در این حالت با توجه به پتانسیل متفاوت سلول‌های مختلف در تولید یک ترکیب دارویی، می‌توان گیاهانی با ویژگی برتر نسبت به گیاه اولیه تولید نمود. ازجمله گیاهان دارویی که توانسته‌اند از آنها جنین سوماتیک به‌دست آورند، می‌توان موارد زیر را بیان نمود:
ـ Podophyllum hexandrum
ـ Bunium persicum
ـ Acacia catechu
ـ Aesculus hippocastanum and Psoralea corylifolia
۳) حفاظت گونه‌های گیاهان دارویی از طریق نگهداری در سرما:
با تکیه بر کشت بافت و سلول می‌توان برای نگهداری کالتیوارهای مورد نظر در بانک ژن یا برای نگهداری طولانی مدت اندام‌های تکثیر گیاه در محیط نیتروژن مایع، اقدام نمود. نگهداری در سرما، یک تکنیک مفید جهت حفاظت از کشت‌های سلولی در شرایط آزمایشگاهی است. در این روش با استفاده از نیتروژن مایع (۱۹۶- درجه سانتی‌گراد) فرآیند تقسیم سلولی و سایر فرآیندهای متابولیکی و بیوشیمیایی متوقف شده و در نتیجه می‌توان بافت یا سلول گیاهی را مدت زمان بیشتری نگهداری و حفظ نمود. با توجه به اینکه می‌توان از کشت‌های نگهداری شده در سرما، گیاه کامل باززایی کرد، لذا این تکنیک می‌تواند روشی مفید جهت حفاظت از گیاهان دارویی در معرض انقراض باشد. مثلاً بر اساس گزارشات منتشر شده، روش نگهداری در سرما، روشی مؤثر جهت نگهداری کشت‌های سلولی گیاهان دارویی تولیدکننده آلکالوئید همچون Rauvollfia serpentine , D. lanalta , A. belladonna , Hyoscyamus spp . است. این تکنیک، می‌تواند جهت نگهداری طیفی از بافت‌های گیاهی چون مریستم‌ها، بساک و دانه گرده، جنین، کالوس و پروتوپلاست به‌کار رود. تنها محدودیت این روش، مشکل دسترسی به نیتروژن مایع است.
۴) تولید متابولیت‌های ثانویه از گیاهان دارویی:
از لحاظ تاریخی، اگرچه تکنیک ” کشت بافت ” برای اولین بار، در سال‌های ۱۹۴۰-۱۹۳۹ در مورد گیاهان به‌کار گرفته‌شد، ولی در سال ۱۹۵۶ بود که یک شرکت دارویی در کشور آمریکا ( Pfizer Inc ) اولین پتنت را در مورد تولید متابولیت‌ها با استفاده از کشت توده‌ای سلول‌ها منتشر کرد. کول و استابو (۱۹۶۷) و هبل و همکاران (۱۹۶۸) توانستند مقادیر بیشتری از ترکیبات ویسناجین ( Visnagin ) و دیوسجنین ( Diosgenin ) را با استفاده از کشت بافت نسبت به حالت طبیعی (استخراج از گیاه کامل) به‌‌دست آورند. گیاهان، منبع بسیاری از مواد شیمیایی هستند که به‌عنوان ترکیب دارویی مصرف می‌شوند. فرآورده‌های حاصل از متابولیسم ثانویه گیاهی ( Secondary Metabolite ) جزو گرانبهاترین ترکیب شیمیایی گیاهی ( Phytochemical ) هستند. با استفاد از کشت بافت می‌توان متابولیت‌های ثانویه را در شرایط آزمایشگاهی تولید نمود. لازم به‌ذکر است که متابولیت‌های ثانویه، دسته‌ای از مواد شامل اسیدهای پیچیده، لاکتون‌ها، فلاونوئیدها و آنتوسیانین‌ها هستند که به‌صورت عصاره یا پودرهای گیاهی در درمان بسیاری از بیماری‌های شایع به‌کار برده می‌شوند.
▪ راهکارهای افزایش متابولیت‌های ثانویه گیاهی از طریق کشت بافت
ـ استفاده از محرک‌های ( Elicitors ) زنده و غیر زنده‌ای که می‌توانند مسیرهای متابولیکی سنتز متابولیت‌های ثانویه را تحت تأثیر قرار داده و میزان تولید آنها را افزایش دهند. لازم به‌ذکر است که این محرک‌ها در شرایط طبیعی نیز بر گیاه تأثیر گذاشته و باعث تولید یک متابولیت خاص می‌شوند.
ـ افزودن ترکیب اولیه ( Precursor ) مناسب به محیط‌کشت، با این دیدگاه که تولید محصول نهایی در نتیجه وجود این ترکیبات در محیط‌کشت، القاء شود.
ـ افزایش تولید یک متابولیت ثانویه در اثر ایجاد ژنوتیپ‌های جدیدی که از طریق امتزاج پروتوپلاست یا مهندسی ژنتیک، به‌دست می‌آیند.
ـ استفاده از مواد موتاژن جهت ایجاد واریته‌های پربازده
ـ کشت بافت ریشه گیاهان دارویی (ریشه، نسبت به بافت‌های گیاهی دیگر، پتانسیل بیشتری جهت تولید متابولیت‌های ثانویه دارد)
▪ مثال‌ها
مثال‌های قابل ذکر آنقدر زیاد است که تصور می‌شود هر ماده‌ای با منشاء گیاهی، از جمله، متابولیت‌های ثانویه را می‌توان به‌وسیله کشت‌های سلولی تولید کرد: از جمله ترکیباتی که از طریق کشت سلولی و کشت بافت به تولید انبوه رسیده است،‌ داروی ضد سرطان تاکسول است. این دارو که در درمان سرطان‌های سینه و تخمدان به‌کار می‌رود از پوست تنه درخت سرخدار ( Taxus brevilifolia L ) استخراج می‌گردد. از آنجایی‌که تولید تاکسول به‌دلیل وجود ۱۰ هسته استروئیدی در ساختار شیمیایی آن بسیار مشکل است و جمعیت طبیعی درختان سرخدار نیز برای استخراج این ماده بسیار اندک است، لذا راهکار دیگری را برای تولید تاکسول باید به‌کار گرفت. در حال حاضر، برای تولید تاکسول از تکنیک کشت بافت و کشت قارچ‌هایی که بر روی درخت رشد کرده و تاکسول تولید می‌کنند،‌ استفاده می‌گردد.
سولاسودین ( Solasodine ) نیز از ترکیبات دیگری است که از طریق کشت سوسپانسیون سلولی گیاه Solanum eleganifoliu به‌دست می‌آید. از جمله متابولیت‌های دیگری که از طریق تکنیک کشت بافت و در مقیاس تجاری تولید می‌شود، شیکونین ( Shikonin ) (رنگی با خاصیت ضد حساسیت و ضد باکتری) است. مثال‌های زیر گویای کارایی تکنیک کشت بافت در تولید متابولیت‌های ثانویه است.
تولید آلکالوئید پیرولیزیدین ( Pyrolizidine ) از کشت بافت ریشه Senecio sp ، سفالین ( Cephaelin ) و امتین ( Emetine ) از کشت کالوس Cephaelis ipecacuanha ، آلکالوئید کوئینولین ( Quinoline ) از کشت سوسپانسیون سلولی Cinchona ledgerione و افزایش بیوسنتز آلکالوئیدهای ایندولی با استفاده از کشت سوسپانسیون سلولی گیاه Catharanthus roseus .
▪ استفاده از بیورآکتورها در تولید صنعتی متابولیت‌های ثانویه
تولید متابولیت ثانویه گیاهی با خصوصیات دارویی در شرایط آزمایشگاهی، فواید زیادی در مقایسه با استخراج این ترکیبات از گیاهان، تحت شرایط طبیعی دارد. کنترل دقیق پارامترهای مختلف، سبب می‌شود که کیفیت مواد حاصل در طول زمان تغییر نکند. درحالی که در شرایط طبیعی مرتباٌ تحت تأثیر شرایط آب و هوایی و آفات است. تحقیقات زیادی در زمینه استفاده از کشت‌های سوسپانسیون و سلول گیاهی برای تولید متابولیت‌های ثانویه صورت گرفته است. از جمله ابزارهایی که برای کشت وسیع سلول‌های گیاهی به‌کار رفته‌اند، بیورآکتورها هستند. بیورآکتورها، مهمترین ابزار در تولید تجاری متابولیت‌های ثانویه از طریق روش‌های بیوتکنولوژیک، محسوب می‌شوند.

  • 1
    Share

تولید داروی گیاهی ضد سرطان

انعقاد تفاهم‌نامه‌ی همکاری پژوهشکده معتمد جهاددانشگاهی با کارخانه‌ی «کاناتراپیوتیک» دانمارک

دپارتمان پژوهشی کیفیت زندگی و طب فراگیر پژوهشکده معتمد جهاددانشگاهی به منظور همکاری های پژوهشی محصول محور با هدف تولید داروی ضد سرطان از ترکیبات دارویی مستخرج از گیاه کانابیس (شاهدانه)، تفاهم نامه مشترکی را با کارخانه ی کاناتراپیوتیک دانمارک به امضا رساند.

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده معتمد جهاددانشگاهی، دکتر علیرضا مجیدانصاری مدیر دپارتمان پژوهشی کیفیت زندگی و طب فراگیر پژوهشکده معتمد جهاددانشگاهی با اعلام این خبر گفت: در راستای این تفاهم¬نامه مطالعات مقایسه ای برای بررسی اثرات ضد سرطانی عصاره تام با نسبت های متفاوت متابولیتی و کانابیوییدهای خالص صورت می گیرد، همچنین طراحی و اثر بخشی برخی از مولکول های دارویی جدید از مشتقات کانابیویید ها نیز مورد تحقیق و بررسی قرار خواهد گرفت.

وی با اشاره به اینکه پژوهش ها حاکی از آن است که؛ THC و سایر کانابینوئیدهاى خالص مى توانند در برطرف کردن تهوع و افزایش اشتها و بسیاری مشکلات و عوارض درمانی دستگاه گوارش موثر باشند؛ افزود: بنابراین این خاصیت مى‌تواند براى افراد سرطانی که داروهاى شیمى درمانى دریافت مى کنند در نظر گرفته شود.

به علاوه اثرات ضد سرطانی ترکیبات این گیاه امروزه بسیار مورد توجه مجامع علمی قرار گرفته و مطالعات بالینی متعددی در فازهای انتهایی اخذ مجوزهای درمانی علاوه بر استفاده تسکینی در این ترکیبات قراردارد.

گفتنی است، مجموعه،ی Danish Cancer Society ضمن استقبال از همکاری های فی مابین دو کشور با اعلام حمایت از این تفاهم نامه برای پشتیبانی بخشی از نیاز های مادی و معنوی پژوهش های مذکور اعلام آمادگی نموده است.

  • 1
    Share

تولید چغند قند تراریخته مقاوم به بیماری در کشور

مدیر اداره تجاری سازی ارتباط با صنعت و کارآفرینی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری از دستیابی به دانش فنی بذر چغندر قند تراریخته مقاوم به بیماری “ریزومانیا” در این پژوهشگاه خبر داد.

  • 1
    Share

در گذشت جمعی از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی

حادثه تلخ و تاسف بار در گذشت جمعی از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران که منجر به جان باختن و مجروح شدن تعدادی از دانشجویان شد، موجب تاسف وتاثر عمیق گردید. ضمن عرض تسلیت به خانواده های درگذشتگان و همدردی با بازماندگان، شفای عاجل مصدومان را از خداوند متعال مسالت می کنیم.

 

  • 1
    Share

آکادمی جهانی علوم (TWAS)

آکادمی جهانی علوم (TWAS)، یک نهاد معتبر بین‏‌المللی است که ماموریت آن گسترش و کمک به پیشرفت علم در کشورهای در حال توسعه است.
در این سازمان، که زیر نظر یونسکو مدیریت می‏شود، بیش از ۱۱۰۰ دانشمند برتر، از جمله ۱۵ برنده جایزه نوبل عضو هستند.

✅ هر ساله آکادمی علوم جوایز خود را در ۹ حوزه علمی به دانشمندان برگزیده کشورهای در حال توسعه، به پاس سهم قابل توجه‏شان در پیشرفت و کاربرد علم و فناوری به منظور توسعه پایدار، اعطا میکند.

✅ این نهاد در سال ۲۰۱۹، جایزه ویژه خود در حوزه زیست شناسی را به پروفسور حسین بهاروند، استاد پژوهشگاه رویان، به واسطه خدمات ارزنده ایشان در تولید و نگهداری سلول‏های بنیادی و ارائه مفاهیم جامعی از پرتوانی و تمایز این سلول‏ها به سلول‏های عصبی، قلبی و کبدی اهدا خواهد کرد.

✅ این نخستین باری است که در حوزه زیست‏شناسی، یک دانشمند ایرانی موفق به دریافت این جایزه می‏گردد.
قرار است این جایزه ارزشمند، در سال آینده (٢٠١٩)، طی مراسمی در بیست و نهمین کنفرانس عمومی آکادمی علوم، به صورت رسمی به پروفسور بهاروند اهدا شود.

[ خانه زیست شناسی از صمیم قلب این موفقیت بزرگ علمی را به جناب آقای دکتر بهاروند عزیز تبریک میگوید و آرزو میکند در روزگاری نزدیک، گروه پژوهشی سلولهای بنیادی پژوهشگاه رویان، موفق به کسب جایزه نوبل گردد…]

⏪ درباره دکتر بهاروند…
دکتر حسین بهاروند، استاد ممتاز، موسس و رئیس پژوهشکده زیست شناسی و فناوری سلول‏های بنیادی پژوهشگاه رویان است. او در سال ١٣٨٢ برای اولین بار سلول‏های بنیادی جنینی انسانی و موشی را در ایران تولید نمود و در سال ١٣٨٧ به همراه همکارانش موفق به تولید سلول‏های بنیادی پرتوان القائی انسانی و موشی شد.
این فعالیت‏ها، او و همکارانش را قادر ساخت تا شاخه‏های مختلف پزشکی بازساختی را در ایران پایه‏گذاری و پیگیری کنند.

⏪ زمینه های پژوهشی او پیرامون ارتقاء تحقیقات ترجمانی و پزشکی بازساختی از دیدگاه سلول های بنیادی، زیست شناسی تکوینی و مهندسی با الهام از طبیعت برای مطالعات مهندسی بافت و سلول است. ایشان در کارآزمایی های بالینی متعدد و پیوند سلول های بنیادی بافتی مشارکت داشته است و در زمینه توسعه تولید صنعتی سلول فعالیت می کند.

☑️ تاکنون از ایشان بیش از ٣۵٠مقاله علمی بین‏المللی و چهار کتاب به زبان انگلیسی توسط انتشارات Springer و John Wiley به چاپ رسیده است.

☑️ پروفسور بهاروند تاکنون موفق به کسب ٣٠ جایزه ملی و بین‏المللی شده است.
از جمله این افتخارات، دریافت جایزه بین‏المللی یونسکو در حوزه علوم زیستی در سال ٢٠١۴ به واسطه تحقیقات روی سلول‏های بنیادی و کاربرد آن در پزشکی بازساختی، در راستای بهبود کیفیت زندگی انسان‏ها به ایشان اعطا شده است.

☑️ همچنین، وی در سال ٢٠١٧ به عنوان یکی از ٢٠ فرد تاثیر گذار در حوزه سلول‏های بنیادی،
از سوی سایت معتبر ” The Niche ”
در سطح جهان معرفی گردید.

 ❄ www.hbio.ir

  • 1
    Share

افزایش تعاملات جهاددانشگاهی و وزارت جهادکشاورزی در حوزه گیاهان دارویی

نشست مجموعه های فعال در حوزه گیاهان دارویی جهاددانشگاهی و دفتر ملی گیاهان دارویی وزارت جهادکشاورزی به منظور افزایش همکاری ها بین دو طرف برگزار شد.

در این نشست با حضور دکتر پورعابدی، معاون پژوهش و فناوری جهاددانشگاهی، دکتر یزدانی، مدیرکل دفتر تخصصی کشاورزی و منابع طبیعی، روسای سازمان های فعال در حوزه گیاهان دارویی جهاددانشگاهی و دکتر زینلی، مجری طرح ملی گیاهان دارویی وزارت جهاد کشاورزی، در محل دفتر مرکزی جهاددانشگاهی برگزار شد.

در این نشست، توانمندی ها و دستاوردهای بالقوه و بالفعل گیاهان دارویی در مجموعه ی جهاددانشگاهی کشور معرفی شد و دکتر پورعابدی با اشاره به ظرفیت های مناسب جهاددانشگاهی در حوزه ی گیاهان دارویی، اعطای ماموریت های ویژه و مشخص به این نهاد را خواستار شد.

در ادامه دکتر زینلی، ضمن اعلام حمایت از فعالیت های جهاددانشگاهی در حوزه ی گیاهان دارویی، اظهار کرد: این حمایت ها در زمینه ی تولید نشاء گواهی شده، خرید ژرم پلاسم های مورد نیاز از جمله رازک و ایجاد سامانه ی مدیریت زنجیره ی ارزش گیاهان دارویی از واحدهای استانی و نیز تخصیص اعتبارات مادی و معنوی در قالب یارانه ی تولید نشاء و تسهیلات ارزان قیمت، صورت می پذیرد.

بنا بر اعلام روابط عمومی جهاددانشگاهی، وی با اشاره به حمایت از فرآوری تولیدشده از گیاهان عناب و زرشک بیان کرد: درخواست های جهاددانشگاهی را به وزیر جهادکشاورزی انعکاس می دهیم و نشست های بعدی را برای پیگیری موضوعات مطرح شده تا به دست آوردن نتیجه، دنبال می کنیم.

  • 1
    Share

گیاهی که ۲۰ برابر لیمو ویتامین سی دارد

گیاه نسترن  وحشی از خانواده Rosaceae، درختچه ای‌ کوچک است که ارتفاع آن تا ۳ متر می‌رسد. برگ‌ها شامل پنج تا هفت برگچه دندانه‌‌دار و به شکل بیضی نوک‌تیزگل‌ نسترن به رنگ‌های گلی(قرمز کم‌رنگ)، سفید مایل به گلی و یا سفید می‌باشند که تک‌تک و یا به صورت مجتمع دیهیم بر روی شاخه قرار می‌گیرند.

نهنج گل پس از رشد به جسم کوزه‌ مانند و قرمز رنگی تبدیل می‌شود و قسمت داخلی آن الیاف ظریف و باریکی دارد که میوه‌های فندقه‌ای درون کوزه‌ را در بر می‌گیرد.

طول میوه نسترن کوهی ۱۳-۲۴ میلی متر، قطر میوه ۲۷٫۱۰-۲۱٫۰۲ میلی متر و وزن میوه ۸٫۰۸-۷٫۷ گرم می باشد.

قسمت مورد استفاده این گل، کوزه‌های مذکور می‌باشد که به هیپس‌ مشهورند.
پراکندگی جغرافیایی

گل نسترن یکی از گونه‌ های وحشی رز و بومی اروپا، آسیای غربی و شمال شرقی آفریقا است.

بیشترین کشت این میوه در اروپای مرکزی و در کشور مجارستان می باشد.

این گیاه در بخش های وسیعی از ایران در شمال، شمال غرب، غرب، جنوب غرب، مرکز و شمال شر ق ایران پراکنش دارد.
ترکیبات شمیایی
ویتامین C

میوه تازه گل نسترن (هیپس) حاوی ۵.۰ تا ۷.۱ درصد ویتامین C می‌باشد که ترکیبی از آسکوربیک اسید و هیدرو اسکوربیک اسید است.
منبع غنی آنتی اکسیدان

ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی و کارتنوئیدها موجود در نسترن وحشی این میوه را به عموان یک منبع غنی از ترکیبات آنتی اکسیدانی معرفی نموده است.

مقدار کربوهیدرات محلول در میوه های نسترن کوهی ۳۴٫۱۳-۱۴٫۱۷ درصد گزارش شده است.

مقدار قند کل میوه نسترن کوهی ۲۸٫۱۳ درصد می باشد.
آنتوسیانین

آنتوسیانین ها رنگدانه های محلول در آب اند و مقدار کل آن ۲٫۲۸ (میلی گرم بر لیتر سیانیدین -۳- گلوکوزید) است.
کارتنوئیدها

کارتنوئیدها که رنگدانه های طبیعی نارنجی- قرمز موجود در گیاهان می باشند.

پیش ساز ویتامین آ بوده و اثرات مفیدی بر سلامتی انسان دارند.

نسترن کوهی حاوی مقادیر بالایی کارتنوئید می باشد به طوریکه مقدار آن بین ۲۰-۷۷ میلی گرم/۱۰۰ گرم وزن میوه متفاوت است.

مهمترین ترکیبات کاروتنوئیدی میوه نسترن کوهی به ترتیب لیکوپن۱٫۱۱ و بتاکاروتن۲٫۷ (میلی گرم وزن تر) می باشد.
ترکیبات فنولی

میزان فنول کل در میوه نسترن کوهی بسته به عوامل مختلف، ۹۸ میلی گرم گالیک اسید/گرم گزارش شده است که مقدار قابل توجهی در مقایسه با سایر میوه های رایج مورد مصرف می باشد.
سایر ویتامین ها

میوه گل‌ سرخ همچنین حاوی ویتامین‌های A1، B1، B2، B3 و K می‌باشد.
روغن نسترن

دانه های آن دارای حدود ۱۰%روغن بوده که به رنگ زردکمرنگ متمایل به قرمز ودارای بوئی مطبوع می باشد.البته دانه ها سمی است.

عمده ترین اسیدهای چرب تشکیل دهنده روغن هسته های نسترن کوهی به ترتیب:

لینولئیک
اولئیک
آلفا–لینولنیک
استئاریک
و پالمیتیک اسید می باشند.

اسید لینولئیک و اسید لینولنیک به ترتیب با ۵۶-۳۶ درصد و ۲۹-۲۰ درصد بیشترین مقدار را به خود اختصاص می دهند.
حاوی بالاترین میزان اسیدهای چرب غیر اشباع با پیوند دوگانه ( PUFA )

در این قسمت توضیح مختصری در ارتباط با اسیدهای چرب داده می شود تا ارزش اسیدهای چرب موجود در روغن نسترن را بیشتر بدانید!!
اسیدهای چرب به سه گروه تقسیم بندی می شوند:
اسیدهای چرب اشباع

اسیدهای چرب اشباع در طول زنجیر اسید چرب پیوند دوگانه ندارند.
میزان اسیدهای چرب اشباع در روغنهای حیوانی غیر دریائی و روغنهای نظیر پالم و اکثر روغنهای نباتی موچود می باشد .

اسیدهای چرب تک غیر اشباع

این اسید چرب در تمام روغنها و چربیها به مقدار کم وبیش وجود دارد .
در روغن زیتون میزان این اسید چرب در سطح بالائی قرار دارد .

اسیدهای چرب چند غیر اشباع ( PUFA ) :

در ایــن گـــروه دو اسید چرب اسید لینولئیک و اسید لینولنیک  قرار دارد.
این دو اسید چرب چون در بدن انسان ساخته نمی شود به همین دلیل به آنها اسیدهای چرب ضروری می گویند.

بیش از ۹۰ درصد ترکیب اسیدهای چرب این میوه از نوع چند غیر اشباع می باشد.

اسید لینولئیک و اسید لینولنیک به وفور در روغن هسته گل نسترن وحشی وجود دارند که خود پیش ساز تولید سایر اسیدهای چرب غیر اشباع با پیوند دوگانه (PUFA) مهم در بدن انسان هستند.

اگر اسید لینولئیک به برنامه غذایی اضافه شود میزان کلسترول بد در بدن  کاهش می یابد .

بالا بودن این اسیدهای چرب در بدن خطر ایجاد نارسایی مغزی از قبیل آلزایمر و پارکینسون را کاهش می دهد.

از روغن نسترن به عنوان یک روغن نسبتا ضعیف از نظر مقاومت به اکسیداسیون یاد می شود که این می تواند به مقدار زیاد اسیدهای چرب غیر اشباع (PUFA) در این روغن مربوط باشد.

  • 1
    Share