گیاه پرطرفدار خودرو کم‌یاب شد/ برداشت بی‌رویه «جیکه» در گناوه

اقتباس از خبرگزاری مهر، در بهار که بیابان‌ها سر سبز می‌شود، در روستاهای اطراف شهرستان گناوه گیاهانی می رویند که مصرف غذایی دارند و مردم از آنها به عنوان خوراکی یا مصرف دارویی بهره می‌برند.

یکی از این گیاهان سیر وحشی با نام محلی جیکه است که این گیاه خودرو که در اوایل زمستان در اراضی بیابانی و گندمزارهای استان‌های جنوبی به ویژه فارس، بوشهر و خوزستان برداشت می‌شود، دارای ارزش غذایی فراوانی است و طرفداران زیادی در بین مردم دارد.

در فصل رویش این گیاه مردم محلی زیادی راهی دشت و صحرا می‌شوند تا این گیاه ارزشمند را برای استفاده خود یا برای فروش جمع آوری کنند.

این گیاه همانند سیر بودار و طعم دهنده بسیار خوبی است، خوشمزه و خوش طعم، قوی و طبع بسیار گرمی دارد که در ابتدای فصل رویش با قیمت بالا در بازار خرید و فروش می‌شود و با افزایش برداشت قیمت آن کاهش می‌یابد.

تشخیص و برداشت این گیاه به دلیل مشابه بودن با گیاهان دیگری که ظاهرشان شبیه به آن است سخت و وقت زیادی می‌گیرد و شناخت آن برای همه امکان پذیر نیست و متخصصان خود را می‌طلبد.
گیاه جیکه بدون ساقه است و به صورت چند برگ باریک و بلند از خاک سر می‌زند و به طور معمول برگ‌های آن مواج است و به طور صاف رشد نمی‌کند.

این گیاه بوی خاصی دارد و در محل اتصال آن به زمین، دارای پوسته سفید و نازکی (پاچکو) است که برگ‌ها را محافظت می‌کند.

گیاه جیکه در دو نوع «جیکه ملو» و «جیکه خشو» یافت می‌شود که تفاوت این ۲ نوع در اندازه برگ‌ها و ریشه است و ملو بوی تند تری دارد و بر برگ‌های آن پرزهای نازکی است و خشو بهتر و دارای قیمت بیشتری است.

در شهرستان گناوه مانند سایر نقاط استان بوشهر جیکه برای خام خوری با نان و دیگر غذاها، قاطی کردن با پلو و گمنه (غذای محلی) شبیه سبزی پلو استفاده دارد.

علاوه بر آن جیکه در تهیه یک نوع نان محلی به نام مشتک یا بلبل کاربرد دارد و پخت این نوع نان محلی از دیگر استفاده‌های مردم این منطقه از این گیاه است که شهرت و آوازه زیادی دارد.
طرز تهیه بل بل جیکه ای

پس از تمیز کردن، شستشو و خرد کردن جیکه، آن را با ادویه جات مانند زردچوبه، فلفل، نمک و لیمو خشک قاطی می‌کنند.

بعد به اندازه لازم آرد را خمیر کرده و نان‌های کوچکی به نام «بل بل» درست می‌کنند سپس مقداری «جیکه» را روی یک از نان‌ها می پاشند و نان دیگری روی آن می‌گذارند و با انگشتان دو دست آنها را به آرامی به هم فشارمی دهند تالبه‌های شأن بچسبد و «جیکه» بیرون نریزد.

وقتی تمام نان‌های آماده شد، آن هارا روی تابه داغ قرار می‌دهند و می‌پزند. یک سمت نان که پخت، آن را بر می‌گردانند تا لایه زیرین نیز پخته شود. و بعد از آنکه همه ی نان‌ها پخته شدند، با روغن، چرب و مصرف می‌شوند.
از این نوع غذا که در واقع دو نان به هم چسبیده هستند معمولاً برای شام یا صبحانه استفاده می‌کنند که گاهی نیز به جای «جیکه»، آنان را با «پیاز» درست می‌کنند که به آن «بل بل پیازی» می‌گویند.

کشت گیاهان دارویی در مراتع

سرپرست اداره منابع طبیعی و آبخیزداری گناوه در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار داشت: حفاظت از جنگل‌ها و مراتع و منابع طبیعی تنها از عهده یک سازمان بر نمی‌آید بلکه همه مردم باید خود را در حفظ آنها مسئول بدانند.

زبیده دهداری افزود: جنگل‌ها و مراتع که پهنه وسیعی از مساحت کشور را تشکیل می‌دهند نقش ارزنده و حیاتی در حفظ تعادل محیط زیست، جلوگیری از فرسایش خاک، حفظ و تأمین ذخایر و منابع آب زیرزمینی، جلوگیری از بروز سیلاب‌های مخرب و … ایفا می‌کنند.

وی گفت: در این راستا یکی از اقدامات انجام گرفته در استان بوشهر و شهرستان گناوه پروژه قرق مراتع و مدیریت چرا است.

وی بیان کرد: در پروژه قرق مراتع از ورود دام در ۱۵ آبان ماه الی ۱۵ فرودین ماه در مکان قرق شده جلوگیری می‌شود که این امر باعث حفظ و تقویت پوشش گیاهی، جلوگیری از انقراض گونه‌های مرتعی کمیاب، تثبیت خاک، افزایش نفوذ ذخیره نزولات و…. می‌شود.

سرپرست اداره منابع طبیعی و آبخیزداری گناوه بیان کرد: از دیگر اقدامات برای تقویت پوشش گیاهی، حفظ و احیا مراتع در استان بوشهر و شهرستان گناوه، احداث هلالی آب گیر توأم با بذرکاری با هدف مدیریت روان آب، ذخیره نزولات و تقویت پوشش گیاهی است.

وی ادامه داد: کشت گیاهان دارویی در مراتع مستعد نیز توسط اداره منابع طبیعی و مشارکت‌های مردمی صورت می‌گیرد که باعث تقویت و احیا گونه‌های مرتعی می‌شود.

باید ضمن برداشت و استفاده صحیح از منابع و نعمت‌های خدادادی در طبیعت، مراقبت و محافظت از آنها را نیز به عنوان یک امانت الهی وظیفه خود بدانیم و در حفظ آنها کوتاهی نکنیم.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *