گیاهان ایران چگونه و کجا برای آیندگان ثبت و نگهداری می‌شوند؟

به گزارش روابط عمومی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، آقای دکتر مجید قربانی نهوجی  عضو هیئت علمی این پژوهشکده به معرفی هرباریوم پرداختند. وی بیان کرد: در تمامی مطالعاتی که در خصوص گیاهان انجام میگردد لازم است که در ابتدا گیاه مورد نظر به دقت شناسایی شده و در مرحله بعد در محلی مشخص و با استفاده از روشهای استاندارد ثبت و نگهداری گردد. این دو امر مهم که بنای اولیه هرگونه مطالعه­ای در زمینه گیاهان می­باشد در محلی که اصطلاحا هرباریوم (Herbarium) نامیده میشود انجام میگردد.

هرباریوم در تعریف کلی یک موسسه عمومی (Public Institute)  است که همه عموم  افراد کشور با رعایت شرایط و اصول حفاظتی در ارتباط با گیاهان حق استفاده از این گیاهان را دارند. هرباریوم به همه افراد علاقمند و محققین کمک می‌کند تا طیف گسترده‌ای از گیاهان در بازه زمانی کم و در یک فضای فیزیکی محدود و مشخص به صورت تجمیع شده برای آنان قابل دسترس باشند. در رسالت این مراکز می­توان به دو نقش آموزش برای دانشجویان و دانش پژوهان و پژوهش جهت عموم امور تحقیقاتی و پژوهشی مرتبط با گیاهان اشاره کرد. در حقیقت آموزش و پژوهش دو بالی هستند که در تعریف وظایف هرباریوم­ها تعریف شده و در کنار هم موجبات رشد و پیشرفت را فراهم می آورد.

دکتر قربانی نهوجی بیان کردند که هرباریوم‌ها به طور کلی سه دسته می­باشند: دسته اول «هرباریوم‌های عمومی» یا «هرباریوم های کلی» است که در آن از همه گروه‌های گیاهان عالی و ابتدایی جمع‌آوری­های وسیعی صورت گرفته و تعداد نمونه های گیاهی در آنها معمولاً بسیار زیاد است. در این نوع هرباریوم ها که نگاهی فراگیر به مجموعه رستنی­های کشور داشته و وسعت جغرافیایی زیادی را نیز در بر میگیرند، دسته‌بندی خاصی در ارتباط با نوع مصرف و کاربردهای گیاهان  وجود ندارد و گیاه را به صرف گیاه بودن جمع‌آوری و شناسایی کرده و سپس طبق تعاریف و روشهای رده‌بندی مرسوم طبقه‌بندی کرده و نگهداری می‌کنند. هرباریوم های بزرگ ملی کشور مانند هرباریوم TARI  و هرباریوم IRAN از این دسته هستند.

دسته دوم «هرباریوم‌ها منطقه‌ای» هستند. این نوع از هرباریوم‌ها به گیاهان و رستنی‌های یک منطقه خاص می‌پردازند. این هرباریوم‌ها نگاه کلی نوع نخست را دارند و در منطقه ای با وسعت کمتر اجرا میشوند. مثل هرباریوم های مربوط به مراکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استانهای مختلف ایران که فقط گیاهان آن استان خاص را در خود جای داده اند.

دسته سوم از هرباریوم­ها  «هرباریوم‌های موضوعی» هستند که در آنها گیاهان مختلف را به صورت موضوعی ( به طور مثال بر اساس نوع کاربرد آنها) جمع آوری ، شناسایی و طبقه بندی می‌کنند.  هرباریوم پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی که صرفا به گیاهانی از کشور که دارای کاربرد دارویی هستند می­پردازد و با ستاد توسعه فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی معاونت علمی نیز همکاری شایانی دارد، مثال خوبی برای معرفی این گروه از هرباریوم­ها می­باشد.

این عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی اشاره کرد که در ایران هرباریوم‌های متعددی از هر سه نوع ذکر شده در بالا وجود دارد و البته نوع هرباریوم‌ها در رسالت ذاتی آنها تفاوتی ایجاد نمی­کند. دو هرباریوم اصلی عمومی در این کشور متعلق به موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور با علامت انحصاری (TARI) و همچنین هرباریوم موسسه دفع آفات و نباتات کشور با علامت انحصاری (IRAN) هستند. درعین‌حال هرباریوم‌های دانشگاهی بزرگی مانند هرباریوم دانشگاه تهران (TUH)، دانشگاه فردوسی مشهد (FUMH) ، دانشگاه شهید بهشتی (HSBU)و غیره از جمله هرباریوم­های بزرگ و معتبر کشور هستند. همچنین هرباریوم پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی (IMPH) نیز یکی از مراکز اصلی ارائه دهنده خدمات هرباریومی در زمینه تنوعات گیاهان دارویی کشور می­ باشد.

  • 1
    Share

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *